گروه پژوهشی هنر و تمدن اسلامی

_

گروه در یک نگاه

_
  • مدیر : دکترمحمد باغستانی کوزه‌گر
  • تأسیس: ۱۳۷۳ شمسی
  • ۳۴ اثر منتشر شده
  • اجرای بیش از ۱۲پروژه
_

اعضای هیئت علمی

_
  • دکترمحمد باغستانی کوزه‌گر
  • دکترسیدعلیرضا واسعی
  • حجت‌الاسلام محمد غفوری
  • استاد غلامرضا جلالی استادیار (عضو هیأت علمی بازنشسته)
_

افتخارات

_
  • رتبه اول کتاب سال حوزه
  • رتبه اول، جشنواره پژوهشی حوزه
  • مقاله برگزیده کمیسیون مطالعات تمدن
  • کتاب برگزیده در سی و هفتمین جشنواره کتاب سال جمهوری اسلامی ایران

با تصویب پژوهشکدۀ اسلام تمدنی در سال ۱۳۹۵ و با نظر به رویکرد جدید، گروه‌های «مطالعات شرق اسلامی» (تأسیس سال ۱۳۷۳) و «ادبیات و هنر دینی»(تأسیس ۱۳۸۴) در هم آمیخته گردید و گروه «هنر و تمدن اسلامی» شکل گرفت. این گروه با بیش از دو دهه تجربه و پشتوانه بسیار خوب و ریشه دار انبوهی از مطالعات و پژوهش های روشمند در عرصه های تمدنی و هنری، با رویکردی متناسب با نیازهای جامعه علمی، اعم از دانشگاهی و حوزوی به انجام فعالیت های پژوهشی روی کرده و بر آن است تا با شناسایی آن چه بر جهان تمدنی اسلامی گذشته و تجارب بلندی که اندوخته، تمدن نوین اسلامی را تعریف کرده و  راهکارهای ایجاد آن را جستجو کند. مأموریت و اهداف این گروه و ظرفیت ها،‌برنامه ها و اقدامات آن به اجمال چنین است:

مأموریت:

مطالعات هنر اسلامی و تمدن اسلامی به عنوان یکی از رویکردهای کلان حوزه‌های مطالعاتی تمدن و هنر اسلامی است که رویکردهای جدیدی را در ارتباط با اسلام و مطالعات تمدنی از جمله:  ارتباط اسلام با علوم، اسلام و سیاست، اسلام و هنر، اسلام و جامعه، اسلام و فلسفه، و اسلام و اسطوره­شناسی را در بر می‌گیرد.

اهداف کوتاه­ مدت (۲ ساله):

۱- مطالعات انتقادی نظریات معطوف به مبانی هنر و تمدن اسلامی؛

۲-فلسفۀ تمدن اسلامی، مبانی و ماهیت آن؛

۳- نقش معماری شیعی در الگوی توسعه اسلامی ـ ایرانی.

اهداف بلند­مدت (۵ ساله):

۱- مسائل میان­رشته‌ای مفاهیم و مبانی هنر و تمدن ایرانی‌– اسلامی؛

۲- ظرفیت‌شناسی منابع اسلامی با تأکید بر هنر و تمدن اسلامی.

اعضای  گروه:

۱-دکترمحمد باغستانی کوزه‌گر – مدیر گروه؛ استادیار؛ عضوهیأت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی

۲-دکترسیدعلیرضا واسعی ، دانشیارعضو هیأت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی

۳-حجت‌الاسلام محمد غفوری استادیار؛ عضوهیأت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی

۴- استاد غلامرضا جلالی استادیار (عضو هیأت علمی بازنشسته)

اعضای شورای علمی گروه:

۱- محمد باغستانی کوزه‌گر، استادیارپژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی

۲- سیدعلیرضا واسعی،  دانشیارپژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی

۳- غلامرضا جلالی، استادیارپژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی (بازنشسته)

۴- محمد غفوری، استادیارپژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی

۵- جعفر طاهری ،استادیار و رئیس دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه فردوسی مشهد

محققان:

۱- دکتر فرزاد قائمی – استادیار دانشگاه فردوسی مشهد؛

۲-دکتر زهیر صیامیان – استادیار دانشگاه شهید بهشتی؛

۳- دکتر مصطفی گوهری – استادیار دانشگاه فردوسی مشهد؛

۴- دکتر جعفر طاهری – استادیار دانشگاه فردوسی مشهد؛

۵- محمد محمدی – دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی دانشگاه فردوسی مشهد؛

۶- دکتر جواد امین خندقی – استادیار موسسه آموزش عالی اقبال لاهوری؛

۷- حجت الاسلام محمد صادقی پور – دانشجوی دکتری تاریخ و تمدن ملل اسلامی؛

۸- دکتر غلامرضا خدیوی – استادیار دانشگاه آزاد اسلامی واحد مشهد؛

۹- دکتر سیدحسین سیدی – استاد دانشگاه فردوسی مشهد.

اهداف کوتاه­ مدت (۲ ساله):

۱- مطالعات انتقادی نظریات معطوف به مبانی هنر و تمدن اسلامی؛

۲-فلسفۀ تمدن اسلامی، مبانی و ماهیت آن؛

۳- نقش معماری شیعی در الگوی توسعه اسلامی ـ ایرانی.

اهداف بلند­مدت (۵ ساله):

۱- مسائل میان­رشته‌ای مفاهیم و مبانی هنر و تمدن ایرانی– اسلامی؛

۲- ظرفیت‌شناسی منابع اسلامی با تأکید بر هنر و تمدن اسلامی.

پروژه­ های در دست تحقیق در سال ۹۷-۹۵:

۱- جایگاه مطالعات تمدنی در تمدن نوین اسلامی – غلامرضا جلالی

۲- ساختارشناسی عناصر مولد فرهنگ و تمدن با تأکید بر عملکرد حوزه در ایران عصرقاجار – غلامرضا جلالی؛

۳- فلسفۀ تمدن اسلامی؛ آسیب شناسی و بایسته ها – دکتر سیدعلیرضا واسعی؛

۴- کاربست آیات قرآنی در تاریخ­نگاری اسلامی با تأکید بر تاریخ طبری – دکتر زهیر صیامیان.

۵- نقش و جایگاه مطالعات تمدنی  در تمدن  نوین اسلامی (مطالعه تطبیقی، ایران، ترکیه و مالزی) – غلامرضا جلالی

۶- نیازسنجی و شبکه مسایل مطالعات اسلامی هنر(به استثنای فقه هنر) – دکتر جواد امین خندقی

۷- صنف بنّایان و معماران دوران اسلامی – دکتر جعفر طاهری

۸- بازتاب صداقت در اشعار شاعران فارسی زبان از سدۀ  سوم تا پیدایش شعر نو –  محمد محمدی

۹- استخراج و بازتولید حکایات با موضوع صداقت در آثار بزرگان شعر و ادب فارسی – دکتر فرزاد قائمی

۱۰- راه یابی نگره های تصوف در مناقب نگاری معصومان (ع) – حجت الاسلام محمد غفوری

۱۱- جایگاه ادبیات فارسی در تمدن اسلامی از حمله مغول تا برآمدن صفویان – دکتر محمد باغستانی کوزه گر؛

۱۲- بررسی جریان های  مدیریتی  حاکم  بر علم در عصر شکوفایی تمدن اسلامی (سده های چهارم تا نیمه سده پنجم ه.ق) – دکتر محمد باغستانی کوزه‌گر

۱۳- نقش تمدن ایرانی ها در دوره اسلامی – دکتر محمد باغستانی کوزه‌گر

آثار منتشرشده :

۱- اصول و مبانی ادبیات اسلامی – دکتر سیّدحسین سیدی؛

۲- نقش علمای شیعه در گسترش تشیع در هند – راضیه نجات‌حسینی؛

۳- میراث علمی امام حسن و امام حسین (ع) – دکترمحمد باغستانی؛

۴- مکتب های عرفانی حوزه‌های شیعه؛ بخش نخست (ایران و عراق) – غلامرضا جلالی؛

۵- آفرینش‌های هنری در نهج‌البلاغه – دکتر سیدحسین سیدی؛

۶- فرهنگ مدارا، روایتی دیگر از تاریخ اسلام – دکترغلامرضا خدیوی؛

۷- تحلیل اندیشه، زندگی و کارنامه ملا حسین واعظ کاشانی  – دکتر مصطفی گوهری؛

۸- خیزش علمی شیعه در سده‌های چهارم و پنجم-باتاکید برآثارشیخ مفید – دکترمحمد باغستانی؛

۹- نظریه‌های زبان‌شناسی دانشمندان مسلمان در دوران شکوه تمدن اسلامی – دکترسیدحسین سیدی؛

۱۰- مکتب های عرفانی حوزه‌های شیعه؛ بخش دوم (هند و پاکستان) – غلامرضا جلالی؛

 

آثار در دست نشر:

۱-  زمینه‌های بافتاری کوشش های شیعی در  استمرار تمدن اسلامی در  دورۀ مغول، نمونه­پژوهی تاریخی: اندیشه‌ها و کنشگری‌های خواجه نصیرالدین طوسی – دکتر محمد باغستانی کوزه‌گر؛

۲- فلسفه تمدن اسلامی؛ چیستی، مبانی و مراحل – دکتر سیدعلیرضا واسعی؛

مقالات علمی – پژوهشی:

۱- نسبت واژگان عدالت و تمدن در قرآن – دکترمحمد باغستانی؛۹۶

۲- بررسی مفاد بیعت در قیام های شیعی دو قرن اول اسلامی- دکتر سید علیرضا واسعی و سید محمد حسینی؛

۳-تبیین جایگاه و چرایی مشورت و رایزنی در زندگی امام علی علیه السلام با وجود علم الهی و عصمت – دکتر محمد باغستانی؛

۴- جستاری در کاربرد “امیرالمومنین” در فرهنگ و تمدن اسلامی – دکترسیدعلیرضا واسعی؛

۵- امام جواد (ع) به مثابه معیار – دکترسیدعلیرضا واسعی؛

۶-بررسی زمینه‌های نقش آفرینی فرهنگی تمدنی امامان شیعه با تأکید بر دوره امامت حضرت رضا (ع) -دکتر محمد باغستانی؛

۷- جستاری در رویارویی امام حسین علیه السلام با صلح امام حسین (علیه­السلام)؛ رویکرد و کنش – دکتر سیدعلیرضا واسعی؛

۸- جامعه و اصالت فلسفی آن از دیدگاه قرآن (بر اساس دیدگاه علامه طباطبایی و مطهری) – دکتر سیدعلیرضا واسعی؛

۹- تعامل با خانواده در سنت رضوی (رویکرد تبارشناسانه) – دکترسیدعلیرضا واسعی.

۱۰- واکاوی زیبایی‌شناسی و معناشناسی سبک تکرار در اشعار نازک الملائکه ونیمایوشیج(مطالعه موردی چند قصیده)،دکتر سید حسین سیدی،پژوهشنامه نقد ادبی و بلاغت،سال ۹۶،بزرگداشت آیت ا…میلانی

۱۱- بررسی ساختار وجهی خطبه جهاد نهج البلاغه براساس فرانقش بینافردی نظریه نقش گرا، دکتر سید حسین سیدی، زبان پژوهی،ش۱ دوره ۶،

۱۲- تحلیل مؤلفه های معنایی سرزمین مادری در اندیشه عبدالصبور، بیاتی و نیمایوشیج، دکتر سید حسین سیدی، ادبیات تطبیقی،سال ۹۶

۱۳- بررسی معناشناختی جعل امامت در آموزه های قرآنی، دکتر سید حسین سیدی، لسان مبین،سال ۹۶،ش۳۶

۱۴- بررسی نقش سازوکار تقابل در آیات قران، دکتر سید حسین سیدی، زبان و ادبیات،سال ۹۶،ش۲۵

۱۵- بررسی جایگاه و نقش تربیتی شورا از صدر اسلام تا پایان دوره اموی،دکتر محمد باغستانی، پژوهش های اخلاقی،سال ۹۶،ش۲۷

۱۶- بازکاوی مهاجرت علی بن محمد باقر به کاشان و پیامدهای آن،دکتر سید علیرضا واسعی، پژوهش نامه تاریخ اسلام،سال ۹۶،ش۱

۱۷- راه کارهای اصلاح جامعه در سنت امامان…، دکتر سید علیرضا واسعی، پژوهشنامه تاریخ تشیع،سال ۹۶،ش۲

۱۸- عنصر هدایت گری در تکاپوی رهبرانه امام هادی(ع)، دکتر سید علیرضا واسعی، شیعه پژوهی،سال ۹۶،ش۱۵

۱۹- بررسی  عوامل تأثیر گذاری  های  متفاوت رخداد حرّه  بر سرنوشت حکومت امویان (شرق جهان اسلام واندلس)،دکتر محمد باغستانی، فصل نامه پژوهش نامه  تاریخ اسلام،سال ۹۶

۲۰- امکان تمدن اسلامی در دنیای کنونی؛ نگاهی به مبانی و ظرفیت ها، دکتر سید علیرضا واسعی، نقد ونظر،سال ۹۶،ش۴

۲۱- اهمیّت و نقش استراتژیک قلعه ی رَباح درتحکیم قدرت دولت های…، دکتر سید علیرضا واسعی، مطالعات تاریخی جهان اسلامی،سال ۹۶

۲۲- اسماعیل بن ابی اسمال  ۴ ، سیدعلیرضا واسعی و زکیه سادات امیری           دائره المعارف

کرسی ترویجی عرضه و نقد ایده علمی

۱- کرسی ترویجی نقد کتاب واقعۀ حرّه (۲۸/۰۷/۱۳۹۵)- ناقدین: دکتر محمد باغستانی و دکتر سیدحسین سیدی، ارائه دهنده:   دکتر سیدعلیرضا واسعی؛

۴-کرسی ترویجی نقد و بررسی کتاب اصول و مبانی ادبیات اسلامی مطالعه موردی شعر (۱۷/۵/۱۳۹۶)،ناقدین: دکتر علی باقر طاهری نیا و حجت الاسلام محمد غفوری،ارائه دهنده: دکتر سیدحسین سیدی؛

۵- کرسی ترویجی جایگاه نظریه محبت براساس آموزه‌های اسلامی در تمدن اسلامی (۱۰/۱۱/۱۳۹۶)،ناقد: دکتر سیدحسین سیدی،ارائه دهنده: غلامرضا جلالی؛

۶- کرسی ترویجی میراث علمی امام حسن و امام حسین (ع) در رویارویی با حکومت اموی (۱۰/۰۲/۱۳۹۸)،ناقد: حجت الاسلام حمیدرضا مطهری،ارائه دهنده: دکتر محمد باغستانی؛

۷- کرسی ترویجی بازنمایی شاخصمند تمدن اسلامی در ادوار تاریخی (۲۱/۱۱/۱۳۹۸)، ناقد: حجت الاسلام دکتر محسن الویری، دکتر محمد باغستانی، ارائه دهنده: دکتر سیدعلیرضا واسعی.

جوایز و آثار برگزیده:

۱-راهبردهای ائمه در مواجهه با ناهنجاری­های اجتماعی

نویسنده:دکتر سید علیرضا واسعی/ عنوان جایزه یا برگزیدگی: رتبه اول کتاب سال حوزه/ مرجع اعطاکننده: مرکز مدیریت حوزه علمیه خراسان/ سطح جایزه: استانی. ۵۶۵۴۶۲/۹۶/۹/۷ ؛

۲-روش شناسی مطالعات تاریخی مرحوم عطاردی،  عنوان جایزه یا برگزیدگی: رتبه دوم(مقاله)، مرجع اعطاکننده: حوزه علمیه خراسان/ سطح جایزه: استانی. ۵۶۵۴۶۲/۹۶/۹/۷؛

۳- کتاب واقعه حرّه، سید علیرضا واسعی، رتبه اول، جشنواره پژوهشی حوزه علمیه خراسان استانی،۹۵ ؛

۴– بررسی موقعیت های دانش تمدن شناسی در تمدن اسلامی،محمد باغستانی، مقاله برگزیده کمیسیون مطالعات تمدن و تمدن شناسی، دبیرخانه نخستین هفته علمی تمدن نوین اسلامی؛

۵- کتاب فرهنگنامه مؤلفان اسلامی، حجت الاسلام محمد غفوری و جمعی از نویسندگان، کتاب برگزیده در سی و هفتمین جشنواره کتاب سال جمهوری اسلامی ایران، پاییز ۱۳۹۹.