بازخوانی مفهوم امت واحده در جامعهشناسی تمدنی: چارچوبی برای بازسازی هویت جمعی در جهان اسلام؛
امت واحده در جامعهشناسی تمدنی: چالشها و فرصتهای جامعهشناختی
تحلیل جامعهشناختی مفهوم امت واحده در قرآن و پیامدهای آن در جهان معاصر در همایش بین المللی «امت- تمدن در قرآن»
به گزارش پایگاه اطلاع رسانی پژوهشکده اسلام تمدنی، دکترسیدمحسن میرسندسی، عضو هیأت علمی گروه قرآن و مطالعات اجتماعی پژوهشکده اسلام تمدنی و مؤلف مقاله «بنیانهای وحدت در کثرت تمدنی و پیامدهای جامعهشناختی آن» در همایش بین المللی «امت- تمدن در قرآن» با طرح مسئله امت واحده در جامعهشناسی تمدنی گفت: امت واحده در قرآن مفهومی بنیادین برای نظم اجتماعی و تمدنی است. این مفهوم ظرفیت نظری بازاندیشی وحدت انسانی در جهان معاصر دارد و و خوانش جامعهشناختی امت واحده فراتر از تلقیهای اعتقادی سنتی است.
وی با اشاره به اینکه امت واحده به مثابه افق هستیشناختی و اجتماعی است، افزود: قرآن امت واحده را مقصد تاریخی جوامع توحیدی معرفی میکند. این مفهوم پیوندی عمیق میان توحید و نظم اجتماعی برقرار میسازد و امت در این معنا پیش از نهادهای سیاسی و قدرت معنا پیدا میکند.
دکتر میرسندسی با گذار تفسیری به خوانش تمدنی امت اظهار کرد: تفاسیر متاخر زمینه ارتقای مفهوم امت به سطح تمدنی فراهم کردهاند. امت در این خوانش پیوندی اخلاقی و اجتماعی میان جوامع است و این گذار مقدمه تحلیل جامعهشناختی امت واحده محسوب میشود.
عضو هیأت علمی گروه قرآن و مطالعات اجتماعی پژوهشکده اسلام تمدنی بیان کرد: جهان اسلام امروز با تفرقههای هویتی و فرهنگی روبهرو است. امت واحده چارچوبی برای بازسازی هویت جمعی ارائه میدهد و این هویت بر اخلاق و عقلانیت توحیدی استوار است.
دکتر میرسندسی توحید را مبنای هستیشناختی وحدت در جامعه انسانی دانست و گفت: امت واحده بدون خدامحوری به انسجام واقعی نمیرسد. این لایه زیربنای سایر سطوح اجتماعی و تمدنی است. وی با اشاره به لایه اجتماعی اخلاقی امت واحده گفت: ایمان در امت واحده صرف باور فردی تلقی نمیشود، عدالت عنصر پیونددهنده روابط اجتماعی در جامعه توحیدی است و اخلاق، نقش میانجی میان توحید و نظم اجتماعی دارد.
وی در پایان با اشاره به چالش معرفتی امت در عصر حاضر بیان کرد: گسست عقلانیت دینی مانع تحقق امت واحده شده است. قرائتهای انتزاعی و ایدئولوژیک تحقق امت را تضعیف کردهاند. بازسازی عقلانیت قرآنی شرط احیای امت تمدنی است.
بدون دیدگاه