به مناسبت ۵ اسفند، سالروز ولادت حکیم فرزانه ایران؛
تأکید رئیس پژوهشکده اسلام تمدنی بر الگوی حکمرانی عقلانی خواجه نصیرالدین طوسی
دکتر سید مجید ظهیری با اشاره به نقش بیبدیل خواجه نصیر در مهار بحرانهای قرن هفتم، عقلانیت، نهادسازی و گفتوگو را سه رکن آرامسازی حکمرانی دانست.
به گزارش پایگاه اطلاعرسانی پژوهشکده اسلام تمدنی، دکتر سیدمجید ظهیری رئیس پژوهشکده، به مناسبت ۵ اسفند سالروز ولادت خواجه نصیرالدین طوسی در گفتوگویی با واحد اطلاع رسانی پژوهشکده به تبیین نقش این اندیشمند برجسته در کاهش التهابات حکمرانی پرداخت.
وی با اشاره به شرایط پرتلاطم قرن هفتم هجری اظهار داشت: در دورهای که ساختارهای سیاسی و اجتماعی جهان اسلام زیر ضربات مغول فرو ریخته و خشونت به زبان غالب سیاست تبدیل شده بود، حضور شخصیتی همچون خواجه نصیرالدین طوسی نقشی حیاتی در بازگرداندن عقلانیت به عرصه قدرت ایفا کرد. او نشان داد که در میانه بحران نیز میتوان با تدبیر، مسیر آشوب را به سوی نظم تغییر داد.
رئیس پژوهشکده اسلام تمدنی با بیان اینکه خواجه نصیر توانست «منطق شمشیر» را به «منطق تدبیر» نزدیک کند، افزود: نفوذ علمی و اخلاقی او موجب شد حاکمان مغول به سوی نظم، برنامهریزی و مشورت گرایش پیدا کنند. این رویکرد، نمونهای کمنظیر از تأثیر اقتدار دانش بر رفتار قدرت سیاسی است.
دکتر ظهیری نهادسازی را یکی از مهمترین راهبردهای آرامسازی حکمرانی در اندیشه و عمل خواجه دانست و تصریح کرد: تأسیس رصدخانه مراغه صرفاً یک اقدام علمی نبود، بلکه پروژهای تمدنی و حکمرانی محسوب میشد؛ نهادی با ساختار اداری و مالی منظم که توانست نخبگان را از مناطق مختلف گرد آورد و الگویی از مدیریت دانش ارائه دهد. این اقدام نشان داد ثبات سیاسی بدون نهادهای پایدار تحقق نمییابد.
وی همچنین با اشاره به نقش آثار کلامی و فلسفی خواجه، از جمله تجریدالاعتقاد، خاطرنشان کرد: در دورانی که اختلافات مذهبی ظرفیت تبدیلشدن به نزاعهای گسترده را داشت، خواجه نصیر با تکیه بر استدلال و گفتوگو، زبان مشترکی میان مکاتب مختلف ایجاد کرد و از این طریق به کاهش تنشهای فکری و مذهبی یاری رساند.
رئیس پژوهشکده اسلام تمدنی تأکید کرد: خواجه نصیرالدین طوسی با عقلانیت کاربردی، توان گفتوگو با قدرت، پرهیز از فردمحوری و پیوند اخلاق با سیاست، الگویی از «آرامسازی حکمرانی» را به نمایش گذاشت. او ثابت کرد که در اوج بحران نیز میتوان از دل ویرانی، زیرساختی برای بازسازی علمی و فرهنگی ایجاد کرد؛ مفهومی که امروز از آن با عنوان تابآوری و مدیریت بحران یاد میشود.
دکتر ظهیری در پایان با بیان اینکه بازخوانی میراث خواجه نصیر تنها مرور تاریخ نیست، گفت: تجربه او به ما میآموزد که در شرایط بحران، عقلانیت مؤثرترین ابزار آرامسازی است؛ نخبگان علمی میتوانند نقشی تعیینکننده در کاهش تنشها ایفا کنند؛ نهادهای پایدار مهمتر از تصمیمهای مقطعیاند و گفتوگو جایگزینی واقعی برای خشونت است. امروز بیش از هر زمان دیگر، حکمرانی عقلانی نیازمند الهام از چنین الگوهای تمدنی است.
بدون دیدگاه